FreeBSD üzerinde PostgreSQL Temel Kurulum ve Yapılandırması

1. PostgreSQL Kurulumu
PostgreSQL kurulumu port ağacından yapılacaktır. Bu yüzden kurulum yapmadan önce port ağacınızı güncellemenizde fayda var.
# cd /usr/ports/databases/postgresql80-server/
# make install clean
Bu komut verildikten sonra aşağıdaki gibi bir ekran gelecektir. Ön tanımlı değerlerle kurmak için OK tuşuna basılır.
2. Yapılandırma
2.1. PostgreSQL’i Çalıştırma
PostgreSQL’in çalışması ve açılışta başlaması için /etc/rc.conf dosyasına aşağıdaki satır yazılır
postgresql_enable=”YES”
İk veritabanını oluşturmak için rc.conf dosyasına yukarıdaki ifadeyi yazdıktan sonra
root olarak aşağıdaki komut verilir.
Not: Eğer PostgreSQL’de Türkçe desteğini etkinleştirmek isterseniz
aşağıdaki komutu vermeden önce /etc/profile dosyasına aşağıdaki iki satır eklenir.
export LANG=tr_TR.ISO8859-9 export MM_CHARSET=ISO-8859-9
Daha sonra bu değişkenlerin etkinleşmesi için sistemden çıkılıp tekrar girilir.
Bu çevre değişkenlerin tanımlı olup olmadığını anlamak için aşağıdaki komutlar verilebilir.
# echo $LANG
tr_TR.ISO8859-9
# echo $MM_CHARSET
ISO-8859-9
Artık PostgreSQL’in başlangıç değerlerini oluşturmak için (initialize) aşağıdaki komut verilir.
# /usr/local/etc/rc.d/010.pgsql.sh initdb
Bu veritabanı sistemine ait olan dosyaların sahibi “pgsql” kullanıcısı olacaktır.
Bu kullanıcı aynı zamanda sunucu sürecinin de sahibi olmalıdır.
Veritabanı kümesi tr_TR.ISO8859-9 yereli ile ilklendirilecek.
Öntanımlı veritabanı dil kodlaması LATIN5 olarak ayarlandı.
/usr/local/pgsql/data dizini yaratılıyor… tamam
/usr/local/pgsql/data/global dizini yaratılıyor… tamam
/usr/local/pgsql/data/pg_xlog dizini yaratılıyor… tamam
/usr/local/pgsql/data/pg_xlog/archive_status dizini yaratılıyor… tamam
/usr/local/pgsql/data/pg_clog dizini yaratılıyor… tamam
/usr/local/pgsql/data/pg_subtrans dizini yaratılıyor… tamam
/usr/local/pgsql/data/base dizini yaratılıyor… tamam
/usr/local/pgsql/data/base/1 dizini yaratılıyor… tamam
/usr/local/pgsql/data/pg_tblspc dizini yaratılıyor… tamam
ön tanımlı max_connections seçiliyor … 40
ön tanımlı shared_buffers seçiliyor … 1000
yapılandırma dosyaları yaratılıyor … tamam
/usr/local/pgsql/data/base/1 içinde template1 veritabanı yaratılıyor.tamam
pg_shadow hazırlanıyor … tamam
Sistem tabloları için sınırsız satır sayısı etkinleþtiriliyor … tamam
pg_depend hazırlanıyor … tamam
sistem viewları yaratılıyor … tamam
pg_description yükleniyor … tamam
dönüþümler yükleniyor … tamam
gömülü nesnelerdeki izinler ayarlanıyor … tamam
information schema yaratılıyor … tamam
template1 veritabanı vakumlanıyor … tamam
template1 template0′a kopyalanıyor … tamam
UYARI: Yerel baðlantıları için “trust” yetkilendirmesi etkinleþtiriliyor.
Bunu, pg_hba.conf dosyasını düzenleyerek ya da initdb’yi yeniden
çalıþtırdıðınızda -A parametresi ile deðiþtirebilirsiniz..
Iþlem baþarılı. Veritabanı sunucusunu:
/usr/local/bin//postmaster -D /usr/local/pgsql/data
ile ya da
/usr/local/bin//pg_ctl -D /usr/local/pgsql/data -l logfile start
ile baþlatabilirsiniz.
#
Yukarıdaki çıktılarda görüldüğü gibi PostgreSQL veritabanı dizini olarak /usr/local/pgsql/data/ kullanılmıştır. Bu dizini PostgreSQL dünyasında bu dizine “Database Cluster” adı verilir. initdb parametresinin verilmesi ile template1 ve template0 olmak üzere iki adet veritabanı oluşturulur. template1 veritabanı bir kalıp (template) veritabanıdır. Bu veritabanı üzerinde oluşturulacak her türlü nesneler (objects) bundan sonraki oluşturulacak yeni veritabanlarında da oluşturulacaktır.
PostgreSQL’i başlatmak için ise aşağıdaki komut verilir.
# /usr/local/etc/rc.d/010.pgsql.sh start
PostgreSQL’in çalışıp çalışmadığına ps komutu ile bakılabilir.
# ps auxw | grep pgsql
pgsql 75606 0,0 1,2 6900 3120 ?? I 11:18PM 0:00,00 postmaster: stats collector process (postgres)
pgsql 75605 0,0 1,2 7832 3060 ?? S 11:18PM 0:00,00 postmaster: stats buffer process (postgres)
pgsql 75604 0,0 1,3 16148 3328 ?? S 11:18PM 0:00,00 postmaster: writer process (postgres)
pgsql 75602 0,0 1,5 16124 3820 ?? Is 11:18PM 0:00,35 /usr/local/bin/postmaster -D /usr/local/pgsql/data (postgres)
root 75614 0,0 0,2 1092 584 p0 R+ 11:19PM 0:00,01 grep pgsql
#
ps çıktısında da görüldüğü gibi PostgreSQL pgsql kullanıcısı haklarıyla çalışmaktadır.
Tüm veritabanı yönetim işlemlerinde de bu kullanıcı kullanılmaktadır. Bu kullanıcı her işletim sisteminde farklı olabilir. PostgreSQL dokümanlarında kurulumlarında kullanıcı adı olarak postgres kabul edilmiştir.
# su – pgsql
$ pg_ctl status
pg_ctl: postmaster çalıþıyor (PID: 75602)
/usr/local/bin/postgres -D /usr/local/pgsql/data
$
2.2. Veritabanı Oluşturma
Veritabanı iki türlü oluşturulabilir:
2.2.1. createdb Komutu İle
# su – pgsql
$ createdb deneme1
CREATE DATABASE
$
Türkçe karakter setli veritabanı oluşturmak için:
$ createdb -E LATIN5 deneme1
CR$
EATE DATABASE
2.2.2. SQL Komutu İle
# su – pgsql
$ psql template1
template1=# CREATE DATABASE deneme2;
CREATE DATABtemplate1=#
ASE
Türkçe karakter setli veritabanı oluşturmak için:
template1=# CREATE DATABASE deneme2 WITH ENCODING ‘LATIN5′;
CREATE DATABASE
template1=#
2.3. Veritabanlarını Listeleme
Var olan veritabanlarını listelemek için ise aşağıdaki sorgu kullanılabilir.
# su – pgsql
devel~$ psql -l
List of databases
Name | Owner | Encoding
———–+——-+———-
deneme | pgsql | SQL_ASCII
deneme2 | pgsql | SQL_ASCII
template0 | pgsql | SQL_ASCII
template1 | pgsql | SQL_ASCII
(
4 rows)
Veya
$ psql template1
template1=# select datname from pg_database;
datname
———–
template1
template0
deneme
deneme2
(4 rows)
template1=#
Veya
template1=# \l
List of databases
Name | Owner | Encoding
———–+——-+———–
deneme | pgsql | SQL_ASCII
deneme2 | pgsql | SQL_ASCII
template0 | pgsql | SQL_ASCII
template1 | pgsql | SQL_ASCII
(4 rows)
template1=# \q
$
2.4. Veritabanı Kullanıcısı Ekleme
Öncelikle PostgreSQL’deki kullanıcı yapısı MySQL’den oldukça farklıdır.
MySQL’de veritabanına göre kullanıcı tanımlanmaktaydı. PostgreSQL’de ise bir kullanıcı ön tanımlı olarak tüm veritabanlarına ulaşabilmekte ve bu veritabanları üzerinde tablo vs oluşturabilmektedir. Fakat bir kullanıcının oluşturduğu tabloya diğer kullanıcılar –Eğer sonradan özel bir izin verilmemişse – erişememektedir.
Not: PostgreSQL veritabanı kullanıcıları UNIX sistem kullanıcılarından farklı kullanıcılardır.
2. Türlü kullanıcı ekleme yöntemi vardır.
2.4.1. Komut Satırından
# su – pgsql
$ createuser
Enter name of user to add: enderunix
Shall the new user be allowed to create databases? (y/n) y
Shall the new user be allowed to create more new users? (y/n) y
CREATE $ exit
USER
#
Burada enderunix kullanıcına superuser (veritabanı ve başka kullanıcılar oluşturabilme) hakkı verilmiştir.
2.4.2. SQL Komutu ile
SQL ile herhangi bir veritabanına ulaşarak kullanıcı oluşturulabilir.
# su – pgsql
$ psql deneme
Welcome to psql 8.0.7, the PostgreSQL interactive terminal.
Type: \copyright for distribution terms
\h for help with SQL commands
\? for help with psql commands
\g or terminate with semicolon to execute query
\q to quit
deneme=# CREATE USER acikakademi with password ‘akademi123′;
CREATE USER
deneme=#
Burada oluşturulan acikakademi kullanıcısı normal bir kullanıcısıdır. Bu kullanıcıya veritabanı oluşturma hakkı vermek için satır sonuna CREATEDB başka kullanıcılar oluşturma izni vermek için ise CREATEUSER parametresi eklenebilir.
Örnek:
# su – pgsql
$ psql template1
template1=# CREATE USER endersys with password ‘pass0′ CREATEUSER;
CREATE USER template1=# CREATE USER acikkod with password ‘pass1′ CREATEUSER CREATEDB;
CREATE USERtemplate1=#
Var olan kullanıcıları listelemek için ise aşağıdaki komut verilir.
deneme=# SELECT usename from pg_user;
usename
————-
pgsql
enderunix
acikakademi
endersys
acikkod
(5 rows) deneme=#
Veya
template1=# \du
List of users
User name | User ID | Attributes | Groups
————-+———+—————————-+——–
acikakademi | 102 | |
acikkod | 107 | superuser, create database |
endersys | 106 | superuser |
enderunix | 100 | superuser, create database |
pgsql | 1 | superuser, create database |
(5 rows) template1=#
Yeni oluşturulan kullanıcılar ile veritabanına bağlanmak için psql komutuna –U parametresi kullanılabilir. –d ile veritabanı adı belirtilebilir.
Eğer veritabanı kullanıcısı ile psql komutunu çalıştıran sistem kullanıcısının adı aynı ise –U parametresinin verilmesine gerek yoktur.
# su – endersys
$ psql deneme
Welcome to psql 8.0.7, the PostgreSQL interactive terminal.
Type: \copyright for distribution terms
\h for help with SQL commands
\? for help with psql commands
\g or terminate with semicolon to execute query
\q to quit
deneme=#
Veya
# su – pgsql
$ psql -U endersys -d deneme
Welcome to psql 8.0.7, the PostgreSQL interactive terminal.
Type: \copyright for distribution terms
\h for help with SQL commands
\? for help with psql commands
\g or terminate with semicolon to execute query
\q to quit
deneme=#
2.5. Kullanıcı Silme
2.5.1. Komut Satırından
# su – pgsql
$ dropuser ismail
DROP USER
$
2.5.2. SQL ile
# su – pgsql
$ psql deneme
deneme=# drop USER ismail;
DROP USER
deneme=# \q
2.6. Kullanıcı Parolası Değiştirme
# su – pgsql
$ psql deneme
template1=# ALTER USER ismail with password ‘deneme123′;
ALTER USER
template1=#
2.7. Kullanıcı Grubu Oluşturma
UNIX’te olduğu gibi PostgreSQL’de de gruplar oluşturup kullanıcılar gruplara dahil edilebilir. Bu sayede bir gruba verilen izin gruptaki tüm kullanıcılar için geçerli olacaktır.
# su – pgsql
psql template1
Welcome to psql 8.0.7, the PostgreSQL interactive terminal.
Type: \copyright for distribution terms
\h for help with SQL commands
\? for help with psql commands
\g or terminate with semicolon to execute query
\q to quit
template1=# CREATE GROUP yonetici WITH USER enderunix;
CREATE GROUP
2.7.1. Gruba Yeni Üye Ekleme
template1=# ALTER GROUP yonetici ADD USER endersys;
ALTER GROUP
2.7.2. Grubtan Üye Çıkarma
template1=# ALTER GROUP yonetici DROP USER endersys;
ALTER GROUP
2.7.3. Grupları Listeleme
template1=# SELECT groname FROM pg_group;
groname
———-
yonetici
(1 row)
Veya
template1=# \dg
List of groups
Group name | Group ID
————+———-
yonetici | 100
(1 row)
template1=# \du
List of users
User name | User ID | Attributes | Groups
————-+———+—————————-+————
acikakademi | 102 | |
acikkod | 107 | superuser, create database |
endersys | 106 | superuser | {yonetici}
enderunix | 100 | superuser, create database | {yonetici}
pgsql | 1 | superuser, create database |
(5 rows)
template1=#
Oluşturulan gruplara aşağıdaki gibi tablolara erişim izni verilir.
deneme2=# GRANT SELECT,INSERT,UPDATE ON siparis TO GROUP yonetici;
GRANT
Burada denem2 veritabanındaki siparis tablosu için yonetici grubuna SELECT, INSERT, UPDATE hakkı verilmiştir. Aynı anda hem grup hem de kullanıcıya aşağıdaki şekilde izin verilebilir.
deneme2=# GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, TRIGGER ON “unix” TO “ismail”, GROUP “deneme” WITH GRANT OPTION
deneme2=#
2.8. Tablo İşlemleri
2.8.1. Tablo Oluşturma
deneme2=# create table test (id serial, fname varchar(20),lname varchar(20));
NOTICE: CREATE TABLE will create implicit sequence “test_id_seq” for serial column “test.id”
CREATE TAdeneme2=#
BLE
2.8.2. Kayıt Ekleme
deneme2=# INSERT INTO test(fname,lname) VALUES (‘ali’, ‘veli’);
INSERT 17273 1
deneme2=# INSERT INTO test(fname,lname) VALUES (‘49′, ‘50′);
INSERT 17274 1
2.8.3. Kayıt Listeleme
deneme2=# select * from test;
id | fname | lname
—-+——-+——-
1 | ali | veli
2 | 49 | 50
(2 rows)
3. Yedekleme
3.1. Yedek Alma
Yedekleme işlemi için pg_dump komutu kullanılabilir. Bu komut tek bir veritabanı yedeği alır.
# su – pgsql
$ pg_dump deneme >deneme.sql
Tüm veritabanlarının yedeğini almak için pg_dumpall komutu kullanılabilir.
$ pg_dumpall >all.sql
Ek olarak PostgreSQL FreeBSD port ağacından kurulduğunda
/usr/local/etc/periodic/daily/502.pgsql dosyası oluşur. Bu betik her gün yedek almak ve vacuum işlemi için kullanılır. Vacuum ve yedek işlemini etkinleştirmek için
/etc/periodic.conf dosyası yoksa oluşturulup içine aşağıdaki satırlar yazılır.
daily_pgsql_vacuum_enable=”YES”
daily_pgsql_backup_enable=”YES”
Bu işlemden sonra ~pgsql/backups/ altına tüm veritabanlarının yedeği alınacaktır.
# ls –l ~pgsql/backups/
total 14
drwx—— 2 pgsql pgsql 512 Mar 19 14:49 ./
drwxr-xr-x 4 pgsql pgsql 512 Mar 19 14:41 ../
-rw-r–r– 1 pgsql pgsql 2790 Mar 19 14:49 pgdump_deneme2_2006-03-19T14:48:58
-rw-r–r– 1 pgsql pgsql 1761 Mar 19 14:49 pgdump_deneme_2006-03-19T14:48:58
-rw-r–r– 1 pgsql pgsql 1951 Mar 19 14:48 pgdump_template1_2006-03-19T14:48:58
-rw-r–r– 1 pgsql pgsql 341 Mar 19 14:48 pgglobals_2006-03-19T14:48:58.gz
#
3.2. Yedekten Geri Dönme
Bir önceki örnekte yedeği alınan deneme veritabanının deneme.sql dosyasından yüklemek için aşağıdaki gibi bir komut verilir.
# psql –d deneme –f deneme.sql
pg_dumpall ile alının tüm yedeği dönmek için ise aşağıdaki gibi bir komut verilir.
# psql –f all.sql template1
ikinci örnekte pg_dumpall çıktısından yedeği dönerken hangi veritabanına bağlanıldığının bir önemi yoktur. Bu çıktının içerisinde veri eklerken \connect deneme \connect template1
şeklinde hangi veritabanına bağlanması gerektiğini belirten ibareler vardır.
4. pg_ctl
pg_ctl PostgreSQL’i başlatmak, durdurmak, yeniden başlatmak ve servisin durumu hakkında bilgi veren bir uygulamadır.
Kullanım şekilleri:
pg_ctl start [-w] [-s] [-D datadir] [-l filename] [-o options] [-p path]
pg_ctl stop [-W] [-s] [-D datadir] [-m s[mart] | f[ast] | i[mmediate] ]
pg_ctl restart [-w] [-s] [-D datadir] [-m s[mart] | f[ast] | i[mmediate] ] [-o options]
pg_ctl reload [-s] [-D datadir]
pg_ctl status [-D datadir]
pg_ctl kill [signal_name] [process_id]
-D: data dizini
-l: Kayıt (log) dosyasının yolunu belirtir.
-m: servisin hangi kipte kapatılacağını belitir. Üç farklı tip vardır.
• Smart: Tüm istemciler bağlantıyı koparana kadar bekler. (Ön tanımlı)
• Fast: İstemcilerin bağlantıyı koparmasını beklemez. Tüm aktif işlemler (transaction) geri alınır (roll back) ve servis kapatılır.
• Immediate: Tüm PostgreSQL prosesleri düzgün kapanmadan sonlandırılır. Bu işlem servisin tekrar açıldığında kurtarma (recovery) işleminin yapılmasına sebep olur.
Örnekler:
# su – pgsql
$ pg_ctl status
pg_ctl: postmaster is running (PID: 17264)
/usr/local/bin/postgres -D /usr/local/pgsql/data
$ pg_ctl start -D /usr/local/pgsql/data –l logfile
postmaster starting
$ pg_ctl stop -D /usr/local/pgsql/data -m smart
waiting for postmaster to shut down…. done
postmaster stopped
5. PHP’ye PostgreSQL Desteği
/usr/ports/Mk/bsd.database.mk dosyasında ön tanımlı PostgreSQL versiyonu 7.4’dür. Burada 8.0 serisini kullandığımız için DEFAULT_PGSQL_VER çevre değişkenini 80 olarak tanımlamamız gerekiyor.
# cd /usr/ports/databases/php4-pgsql
# export DEFAULT_PGSQL_VER=80
# make install clean
Kurulumdan sonra httpd.conf dosyasında aşağıdaki satırlar yoksa eklenir ve apache yeniden başlatılır.
AddType application/x-httpd-php .php
AddType application/x-httpd-php-source .phps
Örnek Kod:

6. phpPgAdmin Kurulumu
# cd /usr/ports/databases/phppgadmin/
# make PGADMDIR=www/data/phpPgAdmin install clean
Kurulumdan sonra phpPgAdmin’e http://sunucuadi.com.tr/phpPgAdmin
Adresinden ulaşılabilir.
Not: Güvenlik sebebiyle pgsql kullanıcısının giriş yapmasına izin verilmiyoruz.
7. Kaynaklar:
PostgreSQL El kitabı: http://www.postgresql.org/docs/8.0/interactive/index.html
http://www.freebsddiary.org/postgresql.php
http://www.PHP.net
PostgreSQL man sayfaları

Alıntı: www.enderunix.com —İSMAİL YENİGÜL